ویژگی های روان‌سنجی نسخه فارسی پرسش‌نامه تمرین ذهنی ورزشی در ورزشکاران حرفه ای و نیمه حرفه ای با تکیه بر چارچوب‌های نوین شبیه‌سازی شناختی-حرکتی

آزادی, یداله; جدی, فائزه

doi:10.22089/spsyj.2025.16989.2494

ویژگی های روان‌سنجی نسخه فارسی پرسش‌نامه تمرین ذهنی ورزشی در ورزشکاران حرفه ای و نیمه حرفه ای با تکیه بر چارچوب‌های نوین شبیه‌سازی شناختی-حرکتی

نوع مقاله : مطالعه پژوهشی اصیل

نویسندگان

یداله آزادی ¹

فائزه جدی ²

¹ گروه آموزش تربیت بدنی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران

² دانشجوی دکتری تخصصی، گروه رفتار حرکتی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

10.22089/spsyj.2025.16989.2494

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی پرسش‌نامه تمرین ذهنی ورزشی در ورزشکاران حرفه‌ای و نیمه‌حرفه‌ای و با تکیه بر چارچوب‌های نظری نوین شبیه‌سازی شناختی-حرکتی انجام شد.

مواد و روش‌ها: در این پژوهش، 490 ورزشکار (290 مرد و 200 زن) به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. پرسش‌نامه تمرین ذهنی ورزشی شامل پنج خرده‌مقیاس مهارت‌های پایه، مهارت‌های عملکردی، مهارت‌های درون‌فردی، خودگفتاری و تصویرسازی ذهنی است. برای تعیین پایایی زمانی به روش آزمون–آزمون مجدد، 45 نفر از آزمودنی‌ها با فاصله زمانی دو هفته مجدداً مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین، برای بررسی روایی سازه از تحلیل عاملی تأییدی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری، برای تعیین همسانی درونی از ضریب آلفای کرونباخ و برای بررسی پایایی زمانی از ضریب همبستگی درون‌طبقه‌ای استفاده شد.

یافته‌ها: ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسش‌نامه ۰.۸۲ به‌دست آمد که بیانگر همسانی درونی مطلوب ابزار است. ضریب همبستگی درون‌طبقه‌ای برای پایایی زمانی کل پرسش‌نامه ۰.۸۹ محاسبه شد که حاکی از ثبات زمانی مناسب ابزار می‌باشد.نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مدل پنج‌عاملی پرسش‌نامه از شاخص‌های برازش مطلوبی برخوردار است. همچنین، یافته‌ها با چارچوب‌های نظری شبیه‌سازی شناختی-حرکتی شامل نظریه هم‌ارزی کارکردی، شناخت تجسم‌یافته و فرضیه پیش‌بینی پردازشی همخوانی داشت.

نتیجه‌گیری: نسخه فارسی پرسش‌نامه تمرین ذهنی ورزشی از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان ابزاری معتبر جهت ارزیابی توانایی‌های روان‌شناختی ورزشکاران توسط روان‌شناسان ورزشی و مربیان مورد استفاده قرار گیرد. تأیید ساختار عاملی این پرسش‌نامه در جامعه ایرانی، علاوه‌بر کاربرد بالینی و پژوهشی، از منظر نظریه‌های نوین علوم اعصاب شناختی نیز قابل تبیین است.

کلیدواژه‌ها

تمرین ذهنی ورزشی

روایی سازه

شبیه‌سازی شناختی-حرکتی

نظریه هم‌ارزی

موضوعات

مطالعات بنیادی در روان شناسی ورزشی

عنوان مقاله English

Psychometric Properties of the Sport Mental Training Questionnaire in Professional and Semi-Professional Athletes Based on Contemporary Cognitive–Motor Simulation Frameworks: The Persian Version

نویسندگان English

Yadollah Azadi ¹

Faezeh Jeddi ²

¹ Assistant Professor, Department of Physical Education, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran.

² PhD Student, Department of Motor Behavior, Faculty of Physical Education and Sport Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.

چکیده English

Objective: The present study aimed to evaluate the psychometric properties of the Persian version of the Sport Mental Training Questionnaire (SMTQ) in professional and semi-professional athletes, drawing upon contemporary theoretical frameworks of cognitive–motor simulation.

Methods: In this study, 490 athletes (290 males and 200 females) were selected as the statistical sample. The Sport Mental Training Questionnaire consists of five subscales: basic skills, performance skills, interpersonal skills, self-talk, and mental imagery. To determine test–retest reliability, Confirmatory factor analysis based on structural equation modeling was employed to examine construct validity, Cronbach’s alpha coefficient was used to assess internal consistency, and the intraclass correlation coefficient (ICC) was used to evaluate temporal reliability. Data analysis was performed using SPSS version 18 and LISREL software.

Results: Cronbach's alpha coefficient for the total questionnaire was 0.82, indicating satisfactory internal consistency. The intraclass correlation coefficient for test–retest reliability was 0.89, demonstrating appropriate temporal stability. Significant correlations were found between the SMTQ subscales and the criterion measures (P< 0.01), supporting concurrent validity. Confirmatory factor analysis revealed that the five-factor model of the SMTQ exhibited good fit indices.

Conclusion: The Persian version of the Sport Mental Training Questionnaire demonstrates satisfactory validity and reliability. It can serve as a reliable instrument for sport psychologists and coaches to assess psychological skills in athletes. The confirmation of the factor structure of this questionnaire in an Iranian population not only supports its clinical and research applications but also aligns with contemporary theoretical perspectives in cognitive neuroscience.

کلیدواژه‌ها English

Sport Mental Training

Construct Validity

Cognitive and Motor Simulation

Functional Equivalence Theory

References

1. Behnke, M. Tomczak, M. Kaczmarek, L.D. Komar, M. Gracz, J. (2017). The Sport Mental Training Questionnaire: Development and Validation. Current Psychology. 38(2): 504-516. https://doi.org/10.1007/s12144-017-9629-1

2. Birrer, D., Röthlin, P., & Morgan, G. (2012). Mindfulness to enhance athletic performance: Theoretical considerations and possible impact mechanisms. Mindfulness. 3: 235–246. https://doi.org/10.1007/s12671-012-0109-2

3. Brown TA. Confirmatory Factor Analysis for Applied Research Guilford New York. 2006.

4. Carron, A. V., Widmeyer, W. N., & Brawley, L. R. (1985). The development of an instrument to assess cohesion in sport teams: The Group Environment Questionnaire. Journal of Sport and Exercise psychology. 7(3): 244-266.

5. Feltz DL, Landers DM. (2007). The effects of mental practice on motor skill learning and performance: A meta-analysis. Journal of Sport Psychology, 5(1), 25–57.

6. Hall CR, Rodgers WM, Barr KA. (1990). The use of imagery by athletes in selected sports. Sport Psychology. 4(1): 1-10.

7. Hall, C. R., Mack, D. E., Paivio, A., & Hausenblas, H. A. (1998). Imagery use by athletes: development of the Sport Imagery Questionnaire. International Journal of Sport Psychology. 29(1): 73-89.

8. Hardy, L., Roberts, R., Thomas, P. R., & Murphy, S. M. (2010). Test of performance strategies (TOPS): Instrument refinement using confirmatory factor analysis. Psychology of Sport and Exercise. 11: 27–35. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2009.04.007

9. Harris D, O'Malley C, beck D, zahno s, Arthur T. (2025). Predictive Processing in Sport and Exercise Science: A Scoping Review and Theoretical Overview. PsyArXiv. https://doi.org/10.31234/osf.io/hqcwa_v2

10. Holmes, P. S., & Collins, D. J. (2021). The PETTLEP approach to motor imagery: A functional equivalence model for sport psychologists. Journal of Applied Sport Psychology, 33(2), 214–233. https://doi.org/10.1080/10413200109339004

11. Janamoo Berenjabad, E. , Shams, A. and Dana, A. (2023). Psychometrics of the Persian version of the Sports Mental Exercise Questionnaire. Sports Psychology, 15(1), 142-154. In Persian https://doi.org/10.48308/mbsp.2022.225047.1075

12. Jeannerod, M. (2001). Neural simulation of action: A unifying mechanism for motor cognition. NeuroImage, 219, 117–123. https://doi.org/10.1006/nimg.2001.0832

13. Kilteni, K., Andersson, B. J., Houborg, C., & Ehrsson, H. H. (2018). Kilteni K, Andersson BJ, Houborg C, Ehrsson HH. Motor imagery involves predicting the sensory consequences of the imagined movement. Nat Commun. 2018;9(1):1617. https://doi.org/10.1038/s41467-018-03989-0

14. Rasafiani M, Sahaf R, Shams A, Vameghi R, Zareian H, Akrami R. Validity and reliability of the persian version of the world health organization quality of life questionnaire–the older adults edition. Iranian Journal of Ageing. 2020;15(1):41-28. In Persian http://dx.doi.org/10.32598/sija.2020.3.110

15. Sanati Monfared, Sh. (2006). Validation of the questionnaire OMSAT-3 and the impact of the psychological preparedness program on the level of subjective skills subjected to athlete participating in Asian games in Doha 2006, research project at the center for psychology of the national Olympic academy. 1: 1-30.

16. Shahbazi S, Nazari F, Dehghanizade J. (2020). Validation of the Persian Version of the Mental Training Questionnaire in Sport. Motor Behavior. 12(40):121-44. In Persian https://doi.org/10.22089/mbj.2019.7514.1809

17. Shemshadi H, Shams A, Sahaf R, Shamsipour Dehkordi P, Zareian H, Moslem AR. Psychometric Properties of Persian Version of the Multidimensional Body-Self Relations Questionnaire (MBSRQ) Among Iranian Elderly. Iranian Journal of Ageing. 2020;15(3):298-311. In Persian http://dx.doi.org/10.32598/sija.15.3.61.13

18. Thelwell, R., Greenlees, I., & Weston, N. (2010). Examining the use of psychological skills throughout soccer performance. Journal of Sport Behavior. 33: 109 –127.

19. Vealey, R. S. (2007). Mental skills training in sport. In: Editors (eds.) Handbook of Sport Psychology, Human Kinetics, Third Edition, 285-309.

20. Williams, S. E., Cumming, J., Ntoumanis, N., Nordin-Bates, S. M., Ramsey, R., & Hall, C. (2012). Further validation and development of the movement imagery questionnaire. Journal of Sport and Exercise Psychology. 34(5): 621-646. https://doi.org/10.1123/jsep.34.5.621

21. Zaid Abadi R, Rezaei F, Motasharei E. (2014). Psychometric properties and normalization of Persian Version of Ottawa Mental Skills Assessment Tools (OMSAT-3). Sport Psychology Studies. 7(12):63-82. In Persian