مطالعات روان‌شناسی ورزشی

مطالعات روان‌شناسی ورزشی

نقش عوامل روانی اجتماعی در مشارکت ورزشی توان‌یابان ایران با رویکرد نظریه زمینه‌ای

نوع مقاله : مطالعه پژوهشی اصیل

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای مدیریت ورزشی دانشگاه شهیدچمران اهواز
2 استادیار مدیریت ورزشی دانشگاه شهید چمران اهواز
3 استادمدیریت ورزشی دانشکده علوم ورزشی دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران
4 دانشیارمدیریت ورزشی دانشکده علوم ورزشی دانشگاه شهیدچمران اهواز، اهواز، ایران
چکیده
ف: افراد دارای معلولیت در ایران با مجموعه‌ای از موانع روانی–اجتماعی مواجه‌اند که مشارکت آنان در ورزش همگانی و مسیر ورود به ورزش قهرمانی را محدود می‌کند. هدف این پژوهش، کشف الگوی فرایندی مشارکت ورزشی توان‌یابان و تبیین تعامل بین سطوح همگانی و قهرمانی با تأکید بر نقش عوامل روانی–اجتماعی بود.

روش پژوهش: این مطالعه با رویکرد نظریه زمینه‌ای کلاسیک گلیزر انجام شد. داده‌ها از طریق ۲۰ مصاحبه عمیق غیرساخت‌یافته، مشاهده مشارکتی و تحلیل اسناد گردآوری و با روش مقایسه مستمر، کدگذاری باز، یادداشت‌برداری نظری و کدگذاری نظری تحلیل شدند. نمونه‌گیری در تمام مراحل کاملاً نظری بود و اشباع نظری در مصاحبه بیستم حاصل شد.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به ظهور مقوله محوری «فرآیند چرخشی الگوسازی و انگیزش متقابل در سطوح همگانی و قهرمانی» انجامید. این فرایند شامل چهار مرحله است: ماندن در وضعیت حاشیه‌ای در اثر موانع روانی–اجتماعی؛ عبور از این موانع از طریق تجربه موفقیت اولیه و حمایت خانواده یا مربی؛ انتقال به سطوح رقابتی در نتیجه شناسایی استعداد و حمایت ساختاریافته؛ و بازگشت آگاهانه قهرمانان به سطح همگانی برای الگوسازی معکوس و فعال‌سازی چرخه برای دیگران. این چرخه پویا، ارتباط ارگانیک و غیرخطی میان ورزش همگانی و قهرمانی توان‌یابان را تبیین می‌کند.

نتیجه‌گیری: توسعه پایدار ورزش توان‌یابان در ایران مستلزم تقویت هم‌زمان تمام حلقه‌های چرخه چرخشی است؛ از جمله کاهش موانع روانی–اجتماعی اولیه، تقویت حمایت خانوادگی، ایجاد سازوکارهای سیستماتیک استعدادیابی در سطح همگانی و استفاده هدفمند از ظرفیت الگوسازی قهرمانان. این الگو می‌تواند راهنمای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری برای افزایش مشارکت ورزشی و توانمندسازی روانی–اجتماعی افراد دارای معلولیت باشد
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Title The Role of Psychosocial Factors in Sports Participation of Persons with Disabilities in Iran: A Grounded Theory Approach

نویسندگان English

ـص abbas jahantab nejad 1
Tahere Azmsha 2
sedighe Heydarinejad 3
seyed hossein marashian 4
amin khatibi 4
1 PhD Student in Sports Management, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
2 Assistant professor in Department of sport management, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
3 Professor of Sports Management, Faculty of Sports Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Iran
4 Associate Prof. of Sports Management, Shahid Chamran University of Ahvaz,
چکیده English

Purpose: Persons with disabilities in Iran encounter significant psychosocial barriers that restrict their engagement in public sports and limit pathways toward elite performance. This study aimed to develop a data-driven explanatory model describing how sports participation evolves among persons with disabiliti ion between public and elite sports.

Methods: Using Classical Grounded Theory (Glaserian GT), data were gathered through 20 unstructured in-depth interviews, participant observation, and document revie ding. Data collection and analysis progressed simultaneously until theoretical saturation was achieved.

Results: A core category emerged: “The cyclical process of reciprocal role-modeling and motivational activation between public and elite sports.” The cycle includes: (1) marginalization due to psychosocial barriers; (2) entry into public sports through a small initial success supported by family or coaches; (3) advancement to competitive levels when talent is identified and structural support is provided; and (4) the intentional return of elite athletes to public settings to model success, reduce barriers, and restart the cycle for newcomers.

Conclusion: Strengthening all phases of this cycle—reducing psychosocial barriers, empowering families, systematizing talent identification, and leveraging elite athletes’ reverse role-modeling—is essential for expanding participation and improving psychosocial well-being. The model offers practical guidance for developing an inclusive, integrated sports system for persons with

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Psychosocial factors
elite sports for persons with disabilities
Public sports for persons with disabilities

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 20 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 22 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 29 شهریور 1405